Wprowadzenie Masywne krwawienie, występujące w następstwie urazu, zabiegu operacyjnego lub porodu, stanowi istotną przyczyną chorobowości i śmiertelności. Odpowiada za 25–30% wszystkich zgonów związanych z urazami oraz ponad 80% zgonów możliwych do uniknięcia po urazach [1]. Krwotok poporodowy (ang. postpartum hemorrhage, PPH) odpowiada natomiast za ok. 30% zgonów położniczych. Częstość masywnego krwawienia w chirurgii zależy od rodzaju operacji oraz indywidualnych czynników ryzyka pacjenta. Specjalnościami zabiegowymi charakteryzującymi się największym ryzykiem krwawienia jest kardiochirurgia, chirurgia naczyniowa, oraz chirurgia urazowa [2].  Celem niniejszego artykułu przeglądowego jest przedstawienie aktualnej definicji masywnego krwawienia oraz specyfiki postepowania diagnostyczno-terapeutycznego w trzech scenariuszach klinicznych krwawienia: urazowym, zabiegowym i poporodowym. Uwzględniono najnowsze wytyczne towarzystw naukowych oraz wyniki aktualnych badań, a omówione postępowanie przedstawiono w kontekście strategii Zarządzania Krwią Pacjenta (Patient Blood Management, PBM). Strategia PBM obejmuje trzy filary:  przyczynowe leczenie niedokrwistości  minimalizację utraty krwi własnej pacjenta  poprawę tolerancji pacjenta na niedokrwistość oraz restrykcyjne podejście do przetaczania składników krwi [3]. Definicja masywnego krwawienia Na przestrzeni lat masywne krwawienie definiowano w różny sposób. Aktualna definicja masywnego krwawienia uwzględnia kryterium czasowe i objętość utraconej krwi. Masywne krwawienie rozpoznaje się w przypadku: utraty >150 ml krwi na minutę,  utraty 50% objętości krwi pacjenta w czasie < 3h,  utraty przekraczającej pełną objętość krwi krążącej pacjenta w