Wstęp Zgodnie z doktryną Monro-Kelliego, suma objętości trzech głównych kompartmentów wewnątrzczaszkowych: tkanki mózgowej, płynu mózgowo-rdzeniowego oraz krwi – pozostaje stała. W konsekwencji, wzrost objętości jednego z nich wymaga kompensacyjnego zmniejszenia pozostałych. Ponieważ całkowita objętość jamy czaszki jest niezmienna, możliwości kompensacji są ograniczone, a ich wyczerpanie prowadzi do narastania ciśnienia wewnątrzczaszkowego (ICP, intracranial pressure). Jednym z najczęściej stosowanych sposobów leczenia nadciśnienia wewnątrzczaszkowego jest terapia hiperosmolarna. Jej działanie polega na zwiększeniu osmolarności osocza, co nasila gradient osmotyczny i umożliwia przesunięcie płynu z przestrzeni śródmiąższowej mózgowia do krążenia systemowego. Efektem jest redukcja obrzęku mózgu i pośrednie obniżenie ICP. W licznych zaleceniach dotyczących postępowania zachowawczego w obrzęku mózgu terapia hiperosmolarna – z wykorzystaniem mannitolu oraz/lub hipertonicznego roztworu NaCl – zajmuje kluczowe miejsce. Pomimo jej szerokiego stosowania, nadal brak jednolitych, precyzyjnych schematów terapeutycznych jednoznacznie określających rolę obu leków w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia wewnątrzczaszkowego. Mannitol Charakterystyka Mannitol jest polihydroksylowym alkoholem cukrowym, którego 20% roztwór cechuje się osmolarnością 1098 mOsm/l. Współczynnik odbicia wynosi 0,9, co wskazuje na wysoką, choć niepełną skuteczność w generowaniu gradientu osmotycznego pomiędzy osoczem a przestrzenią śródmiąższową mózgu. Dawkowanie Dawka pojedyncza: 0,25–1,0 g/kg mc., podawana w infuzji trwającej 20–30 minut. Dobowa dawka całkowita: zwykle 50–200 g. Częstość podawania: bolusy co 4–6 godzin. Początek